Ekinezya Nedir? Nasıl Kullanılır? Faydaları ve Yan Etkileri Nelerdir?

Ekinezya, ülkemizde yaygın olarak yetişen ve faydaları saymakla bitmeyen şifalı bitkilerden biridir. Papatyagiller ailesine mensup olan ekineazyanın Latince adı Echinacea purpurea‘dır. Yüzyıllardır insanlar tarafından şifa amaçlı kullanılan bitki genellikle çay yapılarak tüketilse de, kapsül ve tablet şeklinde de alınabilmektedir. Bitkinin çiçekleri, yaprakları ve gövdesi olmak üzere her tarafı kullanılmaktadır. Ekinezya, halk arasında Erguvani, kirpi başı, samson kökü, eflatun koza çiçeği olarak da bilinir.

Asteraceae familyasına aittir ve çok uzun yıllar dayanan bir bitkidir. Sağlığa birçok faydası bulunmaktadır. Ekinezya bitkisi ilk olarak Kuzey Amerika kıtasında kullanılmaya başlanmıştır. Buradaki Kızıldereliler tarafından ilk önceleri yaraları iyileştirmek ve enfeksiyonların tedavisinde kullanılan ekinezyanın zamanla daha fazla yararlı özelliği olduğu keşfedilmiştir.

Örneğin frengi, kızıl, sıtma, difteri ve kan zehirlenmesi gibi hastalıkların tedavisinde oldukça işe yaradığı görülmüş ve uzun yıllar bu amaçla kullanılmıştır. 1930’lu yıllara gelindiğinde bu bitkinin Amerika ve Avrupa’da şarbon hastalığı ve soğuk algınlığı tedavisinde kullanıldığı görülmektedir. Günümüzde hala ekinezya bitkisi için birçok üniversitede araştırmalar yapılmaktadır. Yapılan bu araştırmalar neticesinde ekinezyanın türlerinde farklılık gösterse de genelinde 14 çeşit etken maddenin içerdiği tespit edilmiştir.

Ekinezya Nedir?

Bilimsel adı Echinacea purpurea ekinezya, başta Kızıldereliler olmak üzere yüzyıllardır insanlık tarihine fayda sağlamış şifalı bir bitkidir. Pembe ve mor çiçekleri sayesinde olağanüstü bir görüntüye sahip olan bitki, bahçelerde sadece görünümü için bile yetiştirilebilir. Otsu, gövdesi oldukça kalın ve tüylü bir bitkidir. Bitkinin yaprakları, oldukça uzundur ve görünüm açısından mızrağa benzerler.

Bitkinin üst kısmındaki yapraklar sapsız, alt kısmındakiler uzun saplıdır. Ekinezya bitkisinin çiçekleri eflatun rengindedir ve çiçekleri boru biçiminde oluşmuş koni şeklinde bir diske benzer. Bir bitki üzerinde çok sayıda çiçek vardır. İçeriğindeki maddelerin hemen hemen hepsi immün sistemini desteklemek adına çok etkilidir. Beyaz kan hücrelerinin beslenmesine etki eder. İçeriğindeki maddeler antibakteriyal etkilere sahiptir.

Aktarlarda rahatlıkla bulabileceğiniz ekinezyayı kendiniz de bahçenizde yetiştirebilirsiniz. Görüntüsü papatya ile çok benzeyen bitkiden daha çok bağışıklık sistemi kuvetlendirmesi ve soğuk algınlığına karşı koruması için faydalanılmaktadır. Halk arasında; kirpi otu, erguvani, kirpi başı, samson kökü gibi isimlerle de bilinmektedir. Avrupa’nın birçok ülkesinde çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır.

Ekinezya Nasıl Kullanılır?

Bitkinin en faydalı ve etkili yeri kökleridir. Dolayısıyla çayı da köklerinden hazırlanmaktadır. Çeyrek ölçüde bitki kökünün üzerine 1 bardak kaynar su ilave edin. Çayın iyice demlenebilmesi için bardağın ya da demliğin ağzının kapalı tutulması gereklidir. 5 dakika kadar demledikten sonra sıcak olarak tüketebilirsiniz. Ekinezya bitkisinden hazırlanan çayı gün içinde toplam 3 bardaktan fazla tüketmemelisiniz. 7 güne kadar düzenli içtikten sonra da 15 gün ara vermeniz gerekmektedir.

Ekinezya Çayı Nasıl Hazırlanır?

Çayını hazırlamak için; bir tatlı kaşığı kadar kurutulmuş ekinezya yeterli olacaktır. Bitkinin kökü, yaprakları ve çiçekleri kullanılabilir. Bir su bardağı kaynamış suyun içine, bir tatlı kaşığı kuru ekinezyayı atın ve 5-10 dakika kadar demlenmesini bekleyin. Eğer soğuk algınlığı, nezle ve grip gibi sorunlarınız varsa, çayın içine zencefil, tarçın ve adaçayı ekleyebilirsiniz. Tabi malzemeleri artırınca suyu da artırmayı unutmamalısınız. Bu şekilde hazırlanan çayı günde 3 fincanı geçmeyecek şekilde tüketebilirsiniz.

Ekinezya Tentürü Nasıl Hazırlanır?

Ekinezyadan faydalanmanın başka bir yolu ise tentür hazırlamaktır. Bunun için bir kavanoza kuru ekinezya doldurun ve üzerini kapatacak şekilde vodka ile doldurun. Kuru haliyle yaptıysanız 1 yıl, yaş haliyle yaptıysanız 6 ay olmak üzere güneş görmeyen bir yerde muhafaza edin. Yoğun bir hal alan tentürü, bir çay bardağı suya 30 damla eklereyek kullanıma hazır hale getirin. Hazırladığınız bu karışımı deri üzerindeki yaralara, mantarlara ve enfeksiyonlara uygulayabilirsiniz.

Ekinezyanın Faydaları Nelerdir?

Vücuttaki enfeksiyonlarla savaşma özelliğine sahip olan ekinezya, bu özelliği ile en başta grip ve virüs yoluyla vücuda bulaşan birçok hastalığın tedavisinde kullanılır. Tüm bunlar üzerinde oldukça etkili bir bitkidir. Hakkında yapılan bilimsel araştırmalar yetersiz kalmış olmakla beraber geleneksel anlamda bağışıklık sistemini güçlendiren bir ilaç olarak kimi bölgelerde tavsiye edilmektedir. Örneğin; cilt sorunlarından egzama, mantar gibi rahatsızlıkların giderilmesinde kullanılan kremlerin, losyonların içeriğinde ekinezya bulunmaktadır. Bu tür cilt hastalıklarının giderilmesinde etkili bir bitkidir.

Ekinezya bitkisini çay olarak tüketmek A ve B vitaminleri, E vitaminleri ayrıca da kalsiyum, magnezyum, demir ve sodyum gibi faydalı ve gerekli mineralleri içermesi bakımından çok faydalıdır. Bu içerik nedeniyle dinç tutmak gibi bir etkiye de sahiptir. Yapılan bazı laboratuvar çalışmalarının sonucuna göre; ekinezya, eklem ve kas ağrılarının sonlandırılmasında, migren ağrılarının hafifletilmesinde oldukça etkilidir. Ayrıca iltihabı azaltmak özelliğiyle içeriğinde bazı aktif bileşenler bulundurduğu ortaya koyulmuştur.

Ekinezyanın faydaları son zamanlarda yapılan araştırmalar sayesinde netlik kazanmıştır. Bitki, çay ya da krem olarak kullanılmaktadır ve bu şekilde kullanıldığında; idrar yolu enfeksiyonları, vajinal enfeksiyonlar ve mantar, kulak bölgesi enfeksiyonları, ayaklarda görülen mantar, sinüzit, nezle gibi rahatsızlıkların birçoğuna iyi gelmektedir. Bu nedenle kullanım miktarı abartılmadan makul ölçülerde tüketilebilir. Ekinezyanın faydalarını akılda daha kalıcı kalması adına şu şekilde listeleyebiliriz;

• Mikroplara karşı savaş açarak bağışıklık sistemini güçlendirir.
• Virüs, bakteri ve mantarlara karşı doğal antibiyotiktir.
• Stresi azaltır.
• Günün yorgunluğunu alarak sakinlik verir.
• Diş ağrılarına, iltihabına ve kanamalara iyi gelir.
• Bronşit, boğaz ağrısı ve farenjit gibi sorunlarda tedaviye yardımcıdır.
• Burun tıkanıklığı ve akıntısına fayda sağlar.
• Sinüzite iyi gelir.
• Sedef ve egzama gibi cilt hastalıklarında iyileştirici etkisi vardır.
• Beyaz kan hücrelerinin üretimini artırır.
• Vajinal enfeksiyonları ve bu bölgede oluşan mantaralrı geçirir.
• Çıban, aft, uçuk ve apse gidi durumlarda iltihap kurutucu etki yaratır.
• Ayak mantarına iyi gelir.
• Sıtmaya karşı faydalıdır.

Ekinezyanın Yan Etkileri Nelerdir?

Her bitki türünde olduğu gibi bazı hastalıkları olan kişilerin, kullanmadan evvel mutlaka doktora başvurması gerekmektedir. Örneğin; HIV, AIDS, tüberküloz, MS gibi bağışıklık sistemi ile ilgili hastalıkları olan kişiler mutlaka doktorlarına danışarak kullanmalıdırlar. Çok nadir görülse de ekinezya bitkisi bazen alerjilere neden olabilmektedir.

Astım hastası olan kişiler ya da daha önce papatya ve başka bitki çaylarını tükettikten sonra alerji yaşayan kişiler risk grubundadırlar ve aynı şekilde doktora danışmadan kullanmamalıdırlar. Ekinezya bitkisinin alerji yaptığını; cilt üzerinde hafif döküntülerden anlayabilirsiniz. Ancak bazen bu kadar basit kalmamakla beraber hayati tehlikelere neden olabilecek boyuta gelebilir. Bu nedenle dikkatli olmakta yarar vardır.

Uzmanlar bu bitkiyi 10-14 süre boyunca kullanmayı, daha sonra en az bir hafta vermeyi önermektedir. Gebe ve emziren kadınların doktorlarına danışmadan kullanmamaları gerekmektedir. Çok fazla kullanıldığında mide bulantısı, baş dönmesi gibi yan etkiler oluşabilir. Organ nakli veya herhangi bir operasyon geçirecek olan kişilerin de doktorlarına danışmadan bu ve diğer tüm şifalı bitkileri kullanmamaları önerilmektedir. Son olarak doğuştan gelen bir bağışıklık sistemi hastalığı varsa da ekinezya tüketirken dikkatli olunmalıdır.

Ekinezyanın Tarihçesi

Dünya tarihinde ilk olarak Amerika kıtasında yaşamış olan Kızılderililerce keşfedilmiş ve enfeksiyonların, açık yaraların tedavisinde kullanılmıştır. Sonrasında yavaş yavaş popüler hale gelmiştir. Antibiyotik bulunana kadar Amerika’da ekinezya kullanılmıştır. Bir dönem ilaçlarda yoğunluk görülmüş olsa da 20. yüzyıl başlarında insanlar tekrar bitkilerle tedavi yöntemlerine ve alternatif tıbba geri dönüş yapmıştır. Günümüzde ise en çok köklerinden hazırlanan çaylar şeklinde tüketilmektedir.

Konu hakkında video

Sonuç

Papatya ile aynı aileden olan ekinezya mor renkteki çiçekleri ile harika bir görüntüye sahiptir. Yukarıda da saydığımız gibi sağlık için faydaları oldukça fazladır.