Otomotiv

Elektrikli Araç Şarj Tipleri: AC, DC, Tip 2 ve CCS

Aynı araç bir istasyonda 11 kW, başka birinde 180 kW ile şarj olabilir. Farkı yaratan şey akımın türü, soketin standardı ve aracın kendi dönüştürücüsünün sınırıdır.

Yazar

Yayınlanma
Okuma
yaklaşık 4 dk

Kısa cevap

Elektrikli araçlar iki yolla şarj edilir. AC şarjda şebeke alternatif akımı araca girer ve aracın içindeki dönüştürücü onu doğru akıma çevirir; bu yüzden hız aracın dönüştürücüsüyle sınırlıdır, genellikle 11 kW ya da 22 kW. DC hızlı şarjda dönüşüm istasyonda yapılır ve akü doğrudan beslenir; güç 50 kW ile 350 kW arasında olabilir.

Öne çıkan bilgiler

  • AC şarjda dönüştürücü araçtadır; bu yüzden 22 kW'lık bir istasyonda araç yalnızca 11 kW çekebilir.
  • DC hızlı şarjda dönüşüm istasyonda yapılır, akü doğrudan beslenir ve güç 50–350 kW düzeyine çıkabilir.
  • Avrupa'da AC tarafında Tip 2 (IEC 62196-2), DC tarafında CCS Combo 2 soketi yaygındır.
  • Üç fazlı 400 V ve 16 A yaklaşık 11 kW, 32 A yaklaşık 22 kW; tek fazlı 230 V ve 16 A yaklaşık 3,7 kW verir.
  • Şarj süresi kabaca akü kapasitesinin (kWh) etkin güce (kW) bölünmesiyle bulunur; kayıplar nedeniyle gerçek süre daha uzundur.
  • Süreler %10–80 olarak verilir, çünkü %80'den sonra akü sabit gerilim aşamasına geçer ve hız belirgin biçimde düşer.
  • Türkiye'de şarj hizmeti, EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamında lisansa bağlıdır.

Elektrikli araca yeni geçen herkesin sorduğu soru aynıdır: "Şarj kaç saat sürer?" Doğru cevap tek bir sayı değil; aracın kendi sınırı, istasyonun türü ve akünün o anki doluluğu birlikte belirler. İşin mantığı anlaşıldığında tablo berraklaşır.

AC ve DC şarj arasındaki temel fark

Akü doğru akımla (DC) dolar. Şebekede ise alternatif akım (AC) vardır. Soru şu: dönüşüm nerede yapılıyor?

  • AC şarjda dönüşüm aracın içindeki dönüştürücüde (on-board charger) yapılır. İstasyon yalnızca denetimli biçimde AC verir. Dolayısıyla hızın üst sınırını istasyon değil, aracın dönüştürücüsü belirler.
  • DC hızlı şarjda dönüşüm istasyonun içinde yapılır; akü doğrudan doğru akımla beslenir. Aracın dönüştürücüsü devrede olmadığı için çok daha yüksek güçlere çıkılabilir.[1]

Bu yüzden 22 kW'lık bir AC istasyonda birçok araç yalnızca 11 kW çeker. Bir üretici bunu açıkça yazar: araçların dönüştürücüleri "11 kW'a kadar" desteklerken, ev tipi duvar üniteleri "tipik olarak 22 kW'a kadar" güç verir.[2] Eksik olan istasyon değil, araçtır.

Soket standartları

AC tarafındaki fiş ve priz tipleri IEC 62196-2 standardında tanımlanır; standardın 4. basımı 25 Kasım 2025'te yayımlanmıştır ve 480 V'a kadar AC gerilim ile üç fazda 63 A'ya kadar akımı kapsar.[3] DC bağlantılar IEC 62196-3 ile tanımlanır; 2022 basımı 23 Nisan 2026'da yürürlükten kaldırılıp yerine 2026 basımı gelmiştir.[4]

Pratikte Avrupa ve Türkiye'de iki soketle karşılaşırsınız: AC için Tip 2, DC için CCS Combo 2. Tip 2'nin AC tarafındaki üst değeri 43 kW (üç faz, 63 A) olarak verilir; tek fazlı 32 A yaklaşık 7,2 kW, üç fazlı 32 A yaklaşık 22 kW eder. Combo 2 ise DC tarafında yaklaşık 350 kW'a kadar çıkabilir.[5] Japon araçlarda görülen CHAdeMO yalnızca DC'dir; ABD'de J3400/NACS soketi kullanılır.[1]

Güç nereden geliyor? Basit hesap

Üç fazlı bir bağlantıda güç, gerilim ve akımdan hesaplanır. Standartlardaki değerlerden yapılan hesap şu tabloyu verir:[5]

Yaygın AC bağlantılarda yaklaşık güç
BağlantıAkımYaklaşık güç
Tek faz 230 V16 A≈ 3,7 kW
Tek faz 230 V32 A≈ 7,2 kW
Üç faz 400 V16 A≈ 11 kW
Üç faz 400 V32 A≈ 22 kW

DC tarafında ise istasyonlar 50 kW'tan başlar. Bir üretici 50–150 kW aralığını "hızlı", 150–350 kW aralığını "ultra hızlı" olarak tanımlar.[2] Uluslararası Enerji Ajansı sınıflamasında 22 kW ve altı yavaş, 22–150 kW hızlı, 150 kW ve üzeri ultra hızlı sayılır.[6] Avrupa Birliği'nin altyapı tüzüğü (AFIR) ise 22 kW'a kadarını "normal güç", üzerini "yüksek güç" olarak tanımlar.[7]

Şarj süresi nasıl hesaplanır?

Kaba hesap basittir: doldurulacak enerji (kWh), etkin güce (kW) bölünür. 60 kWh'lik bir aküyü %20'den %80'e çıkarmak için yaklaşık 36 kWh gerekir; 11 kW ile bu yaklaşık 3,3 saat, 150 kW ile teorik olarak 15 dakikadır. Gerçek süre bundan uzundur, çünkü güç sabit kalmaz ve kayıplar vardır.

Üretici kataloglarındaki değerler bu farkı iyi gösterir. 800 voltluk bir modelde 350 kW'lık bir istasyonda %10–80 arası 18 dakika sürerken, aynı araç 50 kW'lık bir istasyonda 58 dakika (63 kWh) ya da 1 saat 16 dakika (84 kWh) ister; üç fazlı AC ile tam şarj 5 saat 50 dakika ile 7 saat 35 dakika arasındadır.[8]

Türkiye'de durum: lisans ve sayılar

Türkiye'de şarj hizmeti serbest bir faaliyet değildir. EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği 2 Nisan 2022 tarihli ve 31797 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, 23 Mart 2026 tarihli ve 33202 sayılı Resmî Gazete ile değiştirilmiştir. Şarj ağı işletmek lisansa bağlıdır; lisans devredilemez ve en çok 49 yıl için verilir. İstasyonları işletenler ise ağ işletmecisinden aldıkları sertifikayla çalışır.[10]

EPDK aylık istatistik yayımlar. Eylül 2026 verisine göre Türkiye'de 48.971 şarj soketi (27.664 AC, 21.307 DC) ve 491.492 elektrikli araç bulunuyordu; aynı ay 3.152.733 şarj oturumunda 83.253 MWh enerji verilmiş, bu enerjinin %82,44'ü DC istasyonlardan sağlanmıştı.[11][12] Bu sayılar her ay değişir; güncel değeri EPDK'nın yayımladığı aylık rapordan kontrol etmek gerekir.

Yerli üretim bir modelde DC soket gücü 180 kW, AC tarafı 22 kW olarak verilmektedir.[13]

Pratik sonuçlar

  • Evde şarj için önce aracın dönüştürücü gücünü öğrenin. 11 kW'lık bir araç için 22 kW'lık ünite para ziyanıdır; 22 kW'lık ünite ancak üç fazlı tesisat ve uygun araçla anlam kazanır.
  • Tek fazlı bir evde 230 V ve 16 A ile yaklaşık 3,7 kW alınır; gece boyu şarj çoğu günlük kullanım için yeterlidir.
  • Uzun yolda DC istasyonu seçerken yalnızca istasyonun gücüne değil, aracın kabul ettiği en yüksek DC gücüne bakın.
  • Aküyü yolda %100 doldurmaya çalışmak zaman kaybıdır; %80 kuralı hem hızlıdır hem de akü için daha yumuşaktır.[9]
  • Soğuk havada akü ön ısıtması olan araçlar hedef güce daha çabuk ulaşır; ısınmamış akü beklenen gücü çekmez.[2]

İlgili içerikler

Sık sorulan sorular

22 kW'lık şarj istasyonunda aracım neden 11 kW ile şarj oluyor?
Çünkü AC şarjda dönüşümü yapan birim araçtadır. İstasyon alternatif akım verir, aracın içindeki dönüştürücü bunu doğru akıma çevirir ve hızın üst sınırını bu dönüştürücü belirler. Birçok modelde dönüştürücü 11 kW'a kadar desteklenir; istasyon 22 kW verebilse de araç fazlasını almaz. DC hızlı şarjda dönüşüm istasyonda yapıldığı için bu sınır devreye girmez.
Elektrikli araç şarj süresi nasıl hesaplanır?
Kaba hesap, doldurulacak enerjinin (kWh) etkin güce (kW) bölünmesidir. 60 kWh'lik bir aküyü %20'den %80'e çıkarmak yaklaşık 36 kWh ister; 11 kW ile bu 3 saatin biraz üzerindedir. Gerçek süre bundan uzun olur, çünkü güç şarj boyunca sabit kalmaz ve dönüşüm kayıpları vardır. Üretici verileri bunu gösterir: 350 kW'ta %10–80 arası 18 dakika süren bir araç, 50 kW'lık istasyonda aynı aralık için bir saatten fazla ister.
AC şarj ile DC hızlı şarj arasındaki fark nedir?
AC şarjda şebekenin alternatif akımı araca girer ve aracın dönüştürücüsü onu doğru akıma çevirir; güç genellikle 3,7–22 kW aralığındadır. DC hızlı şarjda dönüşüm istasyonun içinde yapılır, akü doğrudan beslenir ve güç 50 kW ile 350 kW arasında olabilir. Günlük kullanımda ev veya iş yeri şarjı AC, uzun yol şarjı DC ile yapılır.
Şarj süreleri neden %100 değil %10–80 olarak veriliyor?
Lityum iyon akü belirli bir doluluğun üzerinde sabit gerilim aşamasına geçer ve şarj hızı belirgin biçimde düşer. Bir üreticinin açıklamasıyla, akü %80'e yaklaştıkça akım azalır. Bu nedenle son %20'yi doldurmak ilk %80 kadar zaman alabilir; kataloglar karşılaştırılabilir bir ölçü vermek için %10–80 aralığını kullanır.
Türkiye'de kaç elektrikli araç şarj soketi var?
EPDK'nın Eylül 2026 aylık istatistiğine göre Türkiye'de 48.971 şarj soketi vardı; bunların 27.664'ü AC, 21.307'si DC idi. Aynı veride elektrikli araç sayısı 491.492 olarak geçiyor. Bu sayılar her ay güncellenir, dolayısıyla güncel değer için EPDK'nın yayımladığı son rapora bakmak gerekir. Ayrıca yayımlanan sayı istasyon değil soket sayısıdır; bir istasyonda birden çok soket bulunabilir.
Şarj istasyonu işletmek için izin gerekir mi?
Gerekir. Türkiye'de şarj ağı işletmeciliği, EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği kapsamında lisansa bağlıdır; lisans devredilemez ve en çok 49 yıl için verilir. Tek tek istasyonları işletenler, bir şarj ağı işletmecisinden aldıkları sertifika ile faaliyet gösterir. Birim fiyatın hangi maliyetleri kapsayacağı da aynı yönetmelikte düzenlenmiştir.

Kaynaklar

  1. Electric Vehicle Charging Stations — US Department of Energy — Alternative Fuels Data Center (erişim: 28 Ekim 2026)
  2. Charging overview — Hyundai Europe (erişim: 28 Ekim 2026)
  3. IEC 62196-2:2025 — International Electrotechnical Commission (erişim: 28 Ekim 2026)
  4. IEC 62196-3:2022 (yürürlükten kaldırıldı) — International Electrotechnical Commission (erişim: 28 Ekim 2026)
  5. Type 2 connector — Wikipedia (erişim: 28 Ekim 2026)
  6. Electric vehicle charging — Global EV Outlook 2026 — International Energy Agency (erişim: 28 Ekim 2026)
  7. Regulation (EU) 2023/1804 (AFIR) — EUR-Lex (erişim: 28 Ekim 2026)
  8. IONIQ 5 Performance (şarj süreleri) — Hyundai Europe (erişim: 28 Ekim 2026)
  9. Why is the charging time listed as 0-80% state of charge? — BMW of North America (erişim: 28 Ekim 2026)
  10. Şarj Hizmeti Yönetmeliği (RG 2.4.2022/31797; 23.3.2026 değişiklikleriyle) — Alomaliye (Resmî Gazete metni) (erişim: 28 Ekim 2026)
  11. Şarj Hizmeti Piyasası İstatistikleri — Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) (erişim: 28 Ekim 2026)
  12. Eylülde elektrikli araç sayısı 491 bini aştı (EPDK Eylül 2026 raporu) — Alomaliye (erişim: 28 Ekim 2026)
  13. T10X teknik özellikleri — Togg (erişim: 28 Ekim 2026)

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle taslak olarak hazırlanmış; kaynakları ve bilgileri editörümüz tarafından kontrol edilmiştir. Yapay zekâ kullanım politikamız

İlgili yazılar

Otomotiv

Turbo (Turboşarj) Nedir? Nasıl Çalışır?

Turbo, egzoz gazının enerjisini bir türbinle alıp aynı mile bağlı kompresörle emme havasını sıkıştırır. Böylece aynı hacimli motor silindire daha çok…

REAL Editörlüğü