Ginseng Nedir? Nasıl Kullanılır? Faydaları ve Yan Etkileri Nelerdir?

Ginseng bitkisinin köklerinden elde edilen son dönemin en popüler bitkisel ilaçlardan biri olan ginsengin dünyamızda uzun bir geçmişi vardır. Tarihçilere göre ilk kez 5000 yıl kadar önce, Çin’in kuzey bölümünde dağlık alanlarda keşfedilmiştir. İlk keşfedildiğinde yemek amaçlı kullanılacağı düşünülen bitkinin faydaları fark edilince bu amaca yönelik kullanılmaya başlanmıştır.

Keşfinin üzerinden 5000 yıl geçmiş olmasına karşın popüler kullanımı 3000 yıl öncesine dayanmaktadır. Ginseng, birçok hastalığın tedavisinde kullanılmıştır. Çin’de geleneksel tıpta önemli bir yeri vardır. Bitki köklerinin insan vücuduna benzemesi, o dönemler insan sağlığı için faydalı olduğu görüşünü destekledi. Tıbbi açıdan bitkinin kökleri de yaprakları da kullanılmaktadır.

Ginseng son dönemde birçok saç ve cilt bakım ürünlerinde ham madde olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bunun dışında ilaçların üretiminde de önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle yetiştiriciliği artık ana vatanı ile sınırlı kalmamış; birçok yerde ticari amaçla yetiştirilmeye başlanmıştır.

Ginseng Nedir?

Botanik ismi Panax olan bitkinin türüne göre Latinceleri farklı isimlendirilmiştir. Amerikan ginsengi Panax quinquefolius olarak bilinirken, Kore ginsengi Panax ginseng olarak bilinmektedir. Panax kelimesinin Yunanca anlamı tam iyileşmedir. Bitki insan şekline benzediği için insan bitkisi olarak anılmaktadır. Bitki oldukça büyük, kazık köklü ve çok yıllık bir türdür. Ortalama 7 yaşındaki bitkinin kökleri çap olarak yaklaşık 10 cm’yi bulabilir.

Kök rengi beyaz ya da kırmızı olabilir. Köklerin etli ve çatallı görünümü de dikkat çeker. Bu kökler ilaç olarak kullanılan kısımlardır. Bitkinin yabani yetişmesinin yanı sıra artık kültür yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Bir bitki türü olan ginsengi son yıllarda ilaç olarak da duymaktayız. Bu bitkiden elde edilen bitkisel ilaca da ginseng adı verilmektedir.

Ginseng Çeşitleri Nelerdir?

Ginseng bitkisinin; Alaska ginsengi, Çin ginsengi, Sibirya ginsengi, Brezilya ginsengi, Peru ginsengi, Hint ginsengi, Kore ginsengi ve Amerika ginsengi gibi çok sayıda çeşidi bulunmaktadır, ama kullanılanların sayısı 3-4 ile sınırlıdır. Bitkinin çeşitleri yetiştirilme alanlarına göre belirlenmiştir.

• Kore Ginsengi: En önemli ginseng çeşidi olduğu söylenebilir. Çünkü keşfedilen ve binlerce yıldır kullanılan asıl ginseng bitkisi budur. Tarihte Çin kaynaklarında bitkinin adı ve faydaları sık sık geçmektedir. Ginseng denince akla ilk gelen tür Kore ginsengidir.
• Amerikan Ginsengi: Bu tür, Kore ginsengi ile çok ciddi benzerlikler gösterir. Ancak bitkinin asıl yaşam alanı olan Uzak Doğu’da yetişmeyen Amerikan ginsengi bir takım farklılıklara sahiptir. Neticede bir ginseng türü olduğu için çok sayıda faydası vardır.
• Sibirya Ginsengi: Bu tür ginseng, orijinal panax ginseng bitkisiyle tamamen alakasızdır. Ticari amaçla üretilmiş ve adına ginseng denmiş bir bitkidir. Ginseng bitkisinin etken maddesi olan adaptogen türü maddeler, bu türdeki ginsengde fazla miktarda değildir. Günlük hayatta ginseng kullanacaksanız; bunun Sibirya ginsengi olmamasına dikkat etmenizde yarar var.
• Kırmızı Ginseng: Bitkinin kök renginin yoğun bir kırmızı olması nedeniyle bu şekilde isimlendirilmiştir. Ancak bu tür de aslında Kore ginsenginin ta kendisidir. Sadece beyaz ve kırmızı olabilen köklerden kırmızı olanı ayrı bir tür olarak değerlendirilmiştir. Kırmızı ginsengin Güney Kore ve birçok uzak doğu ülkesinde yetiştiriciliği yapılmaktadır. Bitkinin tüm dünyaya ihracatı bu ülkeler tarafından yapılmaktadır. Bu durumda kök rengine bakarak beyaz ginseng de ayrı bir tür olarak değerlendirilebilir.

Ginseng Nasıl Kullanılır?

Ginseng doğrudan kullanılması mümkün olmayan bir bitkidir. Piyasada kullanıma hazır hale getirilerek satılmaktadır. İlaçlarda, cilt bakım ürünlerinde, şampuanlarda, saç bakım ürünlerinde ginseng bulunabilir. İlaç olarak kullanım alanı genellikle diyabet tedavisinde ve erkeklerde cinsel fonksiyonlar üzerinedir. Ginseng ayrıca enerji içeceklerinde kullanılmaktadır. Güvenilir yerlerden temin edilmiş bitkinin çorbalara eklenmesi mümkündür. Piyasada nadir olarak da olsa kurutulmuş kökleri bulabilirsiniz.

Ginsengin Faydaları Nelerdir?

Bitkinin kökleri bulantı, kusma, hazımsızlık, ishal gibi sindirim sistemi sorunlarına faydalı olmaktadır. Bunun dışında stresle başa çıkmak konusunda oldukça başarılıdır. Bitki ayrıca yorgunluk, şeker hastalığı, jinjivit gibi diş eti hastalıklarında da faydalıdır. Afrodizyak etkisi ile cinsel performansı artırmaktadır. Aynı zamanda üreme hormonlarının üretimine de katkı sağlar.

Bitkinin fiziksel faydalar dışında sinirlilik, depresyon gibi psikolojik anlamda faydaları da bulunmaktadır. Bitki doğru kullanıldığında bağışıklık sistemini güçlendirici etkisi vardır ve hafızaya da iyi gelir. Kolesterolü düşürür, gözlere parlaklık ve canlılık verir, vücudu dinlendirir.

Günlük hayatta ginseng kullanımına yer açılırsa ve düzenli kullanılırsa; bitki kansere karşı koruyucu olabilmektedir. Adet düzensizliklerini giderir ve doğum sırasında yaşanan sancıları hafifletir. Ancak bunun için mutlaka ve mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Ginsengin Yan Etkileri Nelerdir?

Çok faydalı olan bu bitkinin kullanımında aşırıya kaçılması beraberinde birçok yan etkiyi ortaya çıkartabilir. Kusma, bulantı, karın ağrısı, uykusuzluk, ödem, sindirim bozuklukları en sık görülen yan etkilerdir. Bunun dışında burun kanaması, ishal, vajinal kanama, yüksek tansiyon gibi daha ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Bitki hakkında yeterli araştırma olmadığından tüketimi konusunda dikkatli olmakta yarar var. Düzenli ilaç kullananlar, ciddi kronik rahatsızlıkları olanlar bitkiyi kullanmadan önce mutlaka doktorlarına danışmalıdır. Bitkiyi tedavi amacıyla kullanmak yerine destek olarak kullanmak en doğrusudur.

Ginseng Nerede Satılır?

Ginseng bitkisinin doğal hali bitki kategorisine girdiğinden çoğunlukla lokman hekimlerde satılmaktadır. Tıbbi ürünlerde kullanılan haliyle zaten bambaşka bir kategoriye girmiştir. Bitkinin bulunabilmesi biraz zor olabilir ama büyük ve bol çeşit sunan aktarlardan rahatlıkla temin edilebilir. Bitkinin genellikle kurutulmuş kök halleri satılır.

Kurutulmuş ginseng köklerinden kendiniz çay yapabilirsiniz ama bunun yerine hazır satılan çay poşetlerini almanızı öneririz. Eğer ginseng bitkisinin faydalarını duyup kullanmak istiyorsanız, eczanelerde bu bitkiden yapılan bitkisel tabletleri satın alabilirsiniz. Tabi bunu da bir doktora danışarak yapmanızda fayda vardır. Bunlardan başka piyasada ginseng yağı, ginseng şurubu ve ginseng çayını bulabilirsiniz.

Konu hakkında video

Sonuç

Ginseng Uzak doğu ülkelerinde yetişen, kazık köklü bir bitkidir. İnsan sağlığına inanılmaz şekilde faydalı olan bu bitkiyi eczanelerden de temin edebilirsiniz.