Motor Yağı Viskozitesi: 5W-30 Ne Demek?
Motor yağı kutusundaki 5W-30 yazısı iki ayrı bilgi taşır: soğukta ne kadar akışkan kaldığı ve 100 °C'de hangi kıvam aralığına girdiği. Bu bir kalite derecesi değil, akış özelliği sınıfıdır.
Kısa cevap
5W-30 gösteriminde baştaki sayı ve W harfi kış (winter) performansını belirtir: yağın soğukta ne kadar akışkan kaldığını gösterir. Sondaki 30 ise 100 °C'deki kinematik viskozite aralığını (9,3–12,5 mm²/s) ifade eder. Viskozite sınıfı yağın kalitesini değil akış özelliğini tanımlar; kalite ACEA, API ve üretici onaylarıyla belirlenir.
Öne çıkan bilgiler
- W harfi "winter" (kış) demektir; ağırlık (weight) anlamına gelmez.
- Soğuk çevirme viskozitesi sınırları: 0W için −35 °C'de en çok 6.200 mPa·s, 5W için −30 °C'de 6.600 mPa·s, 10W için −25 °C'de 7.000 mPa·s.
- Pompalanabilirlik sınırı her kış sınıfı için 60.000 mPa·s'dir ve çevirme sıcaklığından 5 °C daha soğukta ölçülür.
- 100 °C'deki kinematik viskozite aralıkları: 30 sınıfı 9,3–12,5 mm²/s, 40 sınıfı 12,5–16,3 mm²/s.
- 150 °C'deki yüksek kesme viskozitesi (HTHS) alt sınırı 30 sınıfında 2,9 mPa·s, 0W-40/5W-40'ta 3,5 mPa·s'dir.
- Çok dereceli yağlar viskozite iyileştirici katkı içerir; tek dereceli yağlarda bu katkı yoktur.
- ACEA'nın C sınıfları düşük küllü (Low SAPS) yağlardır ve partikül filtresi olan araçlar için geliştirilmiştir.
Yağ reyonunda duran şişelerin üzerindeki 0W-20, 5W-30, 10W-40 gibi yazılar, aslında tek bir soruya cevap verir: bu yağ soğukta ne kadar akışkan kalır ve sıcakta ne kadar kıvamlı olur? Sistemi anlamak, hem yanlış yağ almayı hem de "daha kalın daha iyidir" yanılgısını önler.
SAE J300: sınıflandırmanın kaynağı
Motor yağı viskozite sınıfları SAE J300 standardıyla tanımlanır. Standart kendini açıkça sınırlar: yağları "yalnızca reolojik (akış) terimlerle" sınıflandırır. Güncel revizyonu 9 Mayıs 2024 tarihlidir ve belgenin ilk yayımı 1911 yılına kadar gider.[1]
İlk ayrıntı, en çok karıştırılan noktadır: W harfi "winter" yani kış demektir, "weight" (ağırlık) değil.[2]
Baştaki sayı: soğukta akışkanlık
Kış sınıfı iki ölçütle belirlenir. Birincisi soğuk çevirme viskozitesi (soğuk marş benzeticisiyle ölçülür), ikincisi pompalanabilirlik viskozitesidir:[2][3]
| Sınıf | Soğuk çevirme (en çok) | Pompalanabilirlik (en çok 60.000 mPa·s) |
|---|---|---|
| 0W | 6.200 mPa·s / −35 °C | −40 °C |
| 5W | 6.600 mPa·s / −30 °C | −35 °C |
| 10W | 7.000 mPa·s / −25 °C | −30 °C |
| 15W | 7.000 mPa·s / −20 °C | −25 °C |
| 20W | 9.500 mPa·s / −15 °C | −20 °C |
| 25W | 13.000 mPa·s / −10 °C | −15 °C |
Tablodan okunacak pratik sonuç şudur: 0W bir yağ, 5W bir yağdan daha soğukta akışkan kalır. Soğuk ilk çalıştırmada yağın galeriye hızla ulaşması, motor aşınmasının en kritik anıdır.
Sondaki sayı: 100 °C'deki kıvam
İkinci sayı, 100 °C'de ölçülen kinematik viskozite aralığını gösterir:[2]
| Sınıf | Aralık (mm²/s) | HTHS alt sınırı (150 °C) |
|---|---|---|
| 20 | 6,9 – 9,3 | 2,6 mPa·s |
| 30 | 9,3 – 12,5 | 2,9 mPa·s |
| 40 | 12,5 – 16,3 | 3,5 mPa·s (0W-40, 5W-40, 10W-40) 3,7 mPa·s (15W-40, 20W-40, 25W-40, 40) |
| 50 | 16,3 – 21,9 | 3,7 mPa·s |
| 60 | 21,9 – 26,1 | 3,7 mPa·s |
HTHS, yüksek sıcaklıkta ve yüksek kesme hızında ölçülen viskozitedir: 150 °C'de, 10⁶ s⁻¹ kesme hızında belirlenir ve yatak filminin gerçek yük altındaki dayanımını temsil eder.[3] Bu yüzden iki yağ aynı sınıfta olsa bile HTHS değerleri farklı olabilir.[4]
Standart zamanla yeni, daha ince sınıflar ekledi: SAE 16 (6,1–8,2 mm²/s, HTHS ≥2,3) 1 Nisan 2013'te; SAE 8 ve SAE 12 ise 20 Ocak 2015'te tanımlandı.[5][6] Bunlar, yakıt tüketimini düşürmek için tasarlanmış yeni motorlar içindir.
Çok dereceli yağ nasıl oluyor?
Tek bir yağ hem soğukta akışkan hem sıcakta kıvamlı olamaz; bunu sağlayan şey viskozite iyileştirici katkılardır. Katkı içermeyen yağlara tek dereceli (monograde) denir; katkı içeren yağlar çok derecelidir ve karşıladıkları en düşük kış sınıfıyla etiketlenmek zorundadır.[7]
Düz parafinik baz yağın viskozite indeksi yaklaşık 95–105 iken, katkılı çok dereceli yağlarda bu değer kabaca 105–300 aralığına çıkar.[8] Katkının bir bedeli vardır: kesme altında polimer zincirleri kırılabilir ve bu kayıp kalıcıdır; geçici kayıp ise zincirlerin hizalanmasından doğar ve geri döner.[7][8]
Viskozite kalite değildir: ACEA, API ve üretici onayı
En önemli nokta burada. Viskozite sınıfı yağın akışını anlatır, kalitesini anlatmaz. Kalite üç ayrı katmanda tanımlanır:
- API: ABD tarafındaki sınıflandırma. API SP Mayıs 2020'de yürürlüğe girdi; düşük devirde erken ateşleme, triger zinciri aşınması ve tortu başlıklarını kapsar ve geriye dönük uyumludur. API SQ ve ILSAC GF-7A lisansları 31 Mart 2025'te başlamıştır.[9][10]
- ACEA: Avrupa tarafındaki sınıflandırma. A3/B4 sınıfı HTHS ≥3,5 mPa·s ve sülfat külü %1,0–1,6 gerektirir; C3-23 sınıfında kül ≤%0,8, fosfor %0,070–0,090, kükürt ≤%0,3 ve HTHS ≥3,5'tir. C2-23 aynı kül sınırlarına sahiptir ama HTHS ≥2,9'dur.[11][12][13]
- Üretici onayı: VW 504 00, MB 229.5, BMW LL-04 gibi kodlar. Örneğin BMW Longlife-04 2004'ten beri vardır, düşük küllüdür ve 0W-30/5W-30/0W-40/5W-40 sınıflarında onaylanmıştır.[14] MB 229.5 partikül filtresi olmayan araçlar içindir; filtreli araçlarda 229.51/229.52 gerekir.[15]
Pratik sorular
- 5W-30 yerine 5W-40 kullanılır mı? Farklı sınıflardır: 100 °C aralıkları (9,3–12,5 ve 12,5–16,3 mm²/s) ve HTHS alt sınırları (2,9 ve 3,5 mPa·s) ayrıdır.[2][17] El kitabı hangisini istiyorsa o kullanılmalıdır.
- Sıcak iklimde daha kalın yağ gerekir mi? Çalışan bir motor, hava sıcaklığından bağımsız olarak yaklaşık 90 °C civarına ulaşır; bu yüzden sıcak hava tek başına daha kalın yağ sebebi değildir. Belirleyici olan el kitabındaki sınıftır.[18][19]
- Yağ değişim aralığı: Üretici uzun ömür programlarında aralık 30.000 km'ye (benzinli) ve 30.000–50.000 km'ye (dizel) ya da 2 yıla kadar çıkabilir.[20] Bu değerler belirli yağ onayları ve kullanım koşullarına bağlıdır; şehir içi kısa mesafe kullanımda aralığı kısaltmak gerekir.
Özetle: Önce el kitabındaki viskozite sınıfını bulun, sonra istenen ACEA/API sınıfını ve varsa üretici onayını eşleştirin. ACEA kendi belgesinde "her sıralamanın belirli uygulamaları motor üreticilerinin sorumluluğundadır" diye yazar; API ise araç üreticisinin viskozite önerisine uyulmasını söyler.[21][19]
İlgili içerikler
Sık sorulan sorular
5W-30 ne anlama gelir?
5W-30 yerine 5W-40 kullanabilir miyim?
DPF'li dizel araçta hangi motor yağı kullanılmalı?
Kışın hangi viskozite daha uygun: 0W-30 mu 5W-40 mı?
ACEA C3 ile API SP arasındaki fark nedir?
Daha kalın yağ motoru daha iyi korur mu?
Kaynaklar
- J300_202405 Engine Oil Viscosity Classification — SAE International (erişim: 1 Kasım 2026)
- SAE J300 viskozite sınıfları — Wikipedia (erişim: 1 Kasım 2026)
- SAE Viscosity Grades — Anton Paar Wiki (erişim: 1 Kasım 2026)
- Viscosity Grade vs HTHS Viscosity — Lubrizol 360 (erişim: 1 Kasım 2026)
- SAE 16 Viscosity Grade — oilspecifications.org (erişim: 1 Kasım 2026)
- Introducing the SAE 8 and SAE 12 Viscosity Grades — oilspecifications.org (erişim: 1 Kasım 2026)
- Viscosity Modifiers (teknik doküman) — Infineum (erişim: 1 Kasım 2026)
- Special Additive Report: Viscosity Index Improvers (TLT, Eylül 2011) — STLE (erişim: 1 Kasım 2026)
- Oil Categories — American Petroleum Institute (API) (erişim: 1 Kasım 2026)
- ILSAC GF-7 Ready — Infineum Insight (erişim: 1 Kasım 2026)
- ACEA European Oil Sequences 2022 v2 — Lubrizol (erişim: 1 Kasım 2026)
- ACEA C3-23 — Lubrizol 360 (erişim: 1 Kasım 2026)
- ACEA C2-23 — Lubrizol 360 (erişim: 1 Kasım 2026)
- BMW Longlife-04 onayı — ADDINOL (erişim: 1 Kasım 2026)
- MB 229.5 onayı — ADDINOL (erişim: 1 Kasım 2026)
- What are Low SAPS engine oils? — Machinery Lubrication (erişim: 1 Kasım 2026)
- Novel Approaches for Viscosity Testing According to SAE J300 and J306 — Anton Paar / Chromatography Today (erişim: 1 Kasım 2026)
- How to choose the perfect lubricant according to the climate — Repsol Lubricants (erişim: 1 Kasım 2026)
- Motor Oil Guide — American Petroleum Institute (API) (erişim: 1 Kasım 2026)
- Volkswagen Motor Oil Specifications Explained — oilspecifications.org (erişim: 1 Kasım 2026)
- 2024 ACEA Oil Sequences: General Requirements (erişim: 1 Kasım 2026)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle taslak olarak hazırlanmış; kaynakları ve bilgileri editörümüz tarafından kontrol edilmiştir. Yapay zekâ kullanım politikamız